Προσπελάσεις (Views): 2823
Πακέτο: Α. ΠΟΛΛΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Δημοτικό Σχολείο

Ενότητα: Δάσος

Κεφάλαιο: Δασική διαχείριση

Δασική διαχείριση
 
Το δάσος είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστη­μα η λειτουργία του οποίου επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα του εδάφους, του νερού και του αέρα. Προσφέρει προϊόντα για οικονομική εκμετάλλευση, δουλειά στους παραδασόβιους πληθυσμούς και αναψυχή στους επισκέπτες. Δηλαδή η λειτουργία του δάσους είναι πολλαπλή: Βιολογική - οικολογική, κοινω­νική και οικονομική.
Επομένως η σωστή διαχείριση του δάσους θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις τρεις αυτές συνιστώσες της λειτουργίας του και να τις εξα­σφαλίζει στο διηνεκές (αειφορική διαχείριση).
Δυστυχώς, η μέχρι πρόσφατα διαχείριση των δασών ήταν αλόγιστη και είχε ως αποτέλε­σμα την καταστροφή μεγάλων δασικών εκτά­σεων. Τα δάση άρχισαν να καταστρέφονται με την εμφάνιση του πολιτισμού, όταν οι άνθρω­ποι για να καλύψουν τις ανάγκες τους προέβαιναν σε ληστρικές υλοτομίες, εκχερσώσεις, υπερβοσκήσεις κ.λπ.
Η μείωση και η υποβάθμιση των δασών οδήγησε στην ανάγκη ορθολογικής διαχείρισής τους για την προστασία και τη διατήρησή τους στο διηνεκές. Για το σκοπό αυτό αναπτύχθηκε η επιστήμη της Δασολογίας, ο ρόλος της οποί­ας είναι να διαχειρίζεται ορθολογικά τα δάση.
 
Η έννοια «αειφορική διαχείριση» ισχύει για όλα τα φυσικά οικοσυστήματα και τους ανανεώσιμους φυσικούς πόρους. Εμπεριέχει δυο βασικές αρχές: (α) την εξασφάλιση της διατήρησης του οικοσυστή­ματος ως λειτουργικού συστήματος, και (β) την εξα­σφάλιση της παραγωγικότητας του Βιότοπου. Γενι­κά, ο όρος «αειφορική διαχείριση» χρησιμοποιείται με την έννοια της διαχείρισης η οποία γίνεται στο πλαίσιο της οικολογικής ισορροπίας και του σεβα­σμού του περιβάλλοντος.
Αειφορική διαχείριση δασών είναι εκείνη η δια­χείριση η οποία εξασφαλίζει την διαρκή, σταθερή και σύμμετρη παραγωγή αγαθών, υπηρεσιών και επιδράσεων από το δάσος, αλλά εξασφαλίζει ταυ­τόχρονα και τη διατήρηση του δάσους ως λειτουρ­γικού συστήματος.
Ντάφης Σ., 1994.
 
Μια ανάλυση της κατάστασης των δασών του πλανήτη για το διάστημα 1990-2005, η οποία βασίζεται σε 6 άξονες σχετικούς με την αειφορική διαχείριση, τεκμηριώνει την ανάγκη εμπέδωσης και επέκτασης των αειφορικών πρακτικών για τα προσεχή χρόνια. Οι 6 άξονες είναι (FAO 2006, pp.xxi-xxiii):
  • Η έκταση των δασών. Παρουσιάζεται μικρή μείωση, περίπου 0,21% ετησίως στο διάστημα 1990-2005.
  • Η βιολογική ποικιλότητα. Πρόβλημα αποτελεί η μείωση της έκτασης των πρωτογενών δασών, το οποίο αντισταθμίζεται μερικώς από την αύξηση των περιοχών διατήρησης.
  • Η δασική υγεία και ζωτικότητα. Καταγράφεται αξιοσημείωτο πρόβλημα στην προσβολή δασών από έντομα, ασθένειες και άλλες διαταραχές.
  • Οι παραγωγικές λειτουργίες/υπηρεσίες. Θετικά εκτιμάται η αύξηση των εκτάσεων των «παραγωγικών» δασών όπως και των δασικών προϊόντων πέραν της ξυλείας.
  • Οι λειτουργίες/υπηρεσίες προστασίας. Θετική εξέλιξη αποτελεί η αύξηση των προστατευόμενων περιοχών.
  • Οι κοινωνικοοικονομικές λειτουργίες/υπηρεσίες. Μολονότι η αξία των δασικών προϊόντων βελτιώνεται και οι εκτάσεις που συνδέονται με κοινωνικές υπηρεσίες αυξάνουν, η απασχόληση του πληθυσμού ολοένα μειώνεται.

Από το σύνολο των δασικών εκτάσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, υπολογίζεται ότι (FAO, 2006 pp.xix-xxi):
  • Το 11,2% (με σαφείς αυξητικές τάσεις) συνδέεται κατά προτεραιότητα με τη διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας. Τα δάση αυτά βρίσκονται κυρίως μέσα σε προστατευόμενες περιοχές.
  • Το 34,1% χρησιμοποιείται κατά προτεραιότητα για την παραγωγή ξυλείας και άλλων δασικών προϊόντων. Με εξαίρεση την Αφρική και την Ωκεανία, στις υπόλοιπες ηπείρους παρατηρείται μια ελαφρά πτωτική τάση του παραγόμενου όγκου ξυλείας.
  • Το 9% προορίζεται κατά προτεραιότητα για την προστασία του νερού και του εδάφους, καθώς επίσης τον έλεγχο χιονοστιβάδων, τη σταθεροποίηση αμμόλοφων, την πρόληψη της ερημοποίησης και την προστασία των παράκτιων περιοχών.
  • Αν και είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί, ολοένα αυξάνεται το ποσοστό των δασών που συνδέεται με την αναψυχή, τον τουρισμό, την εκπαίδευση και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.